Kadınlarda en sık görülen kanser türü olan meme kanseri, 2022 yılında dünya genelinde 2,3 milyon yeni vaka ile kayıtlara geçti. Aynı yıl 670 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Türkiye'de ise yıllık tanı alan kadın sayısı 25 bini aşıyor. Uzmanlar, hastalığın erken evrede yakalanmasının yaşam kurtarıcı olduğunu belirtiyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2022 küresel kanser istatistiklerine göre meme kanseri, kadın kanserleri arasında ilk sırada yer alıyor. Vakaların önemli bir bölümü özellikle gelişmekte olan ülkelerde geç evrede teşhis ediliyor. Türkiye'de de benzer bir eğilimin görüldüğü sağlık otoriteleri tarafından dile getiriliyor.
Erken evrede tespit edilen tümörlerde tedavi seçenekleri daha geniş bir yelpazeye yayılıyor ve cerrahi müdahale daha az invaziv olabiliyor. Bu aşamada sağ kalım oranının yüzde 90'ın üzerine çıkabildiği belirtiliyor. İleri evrede ise metastaz riski artıyor, tedavi süreci hem hasta hem de sağlık sistemi için daha ağır bir hale geliyor.
Memede ele gelen kitle, deride çekinti, meme başında akıntı veya şekil bozukluğu gibi değişiklikler uyarıcı belirtiler arasında sayılıyor. Sağlık kuruluşları, 20 yaş sonrasında aylık kendi kendine meme muayenesi yapılmasını, 40 yaş üstü kadınların ise düzenli aralıklarla mamografi çektirmesini öneriyor. Türkiye'de belirli yaş gruplarına yönelik ücretsiz tarama hizmetleri de sunuluyor.
İlerleyen yaş, ailede meme kanseri öyküsü, bazı genetik yatkınlıklar, geç menopoz, obezite ve hareketsiz yaşam tarzı risk faktörleri arasında yer alıyor. Buna karşın düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, alkol ve sigara kullanımının sınırlandırılması koruyucu etkenler olarak öne çıkıyor. Risk faktörü taşıyan bireylerde bile erken tanı sayesinde tedavi başarısı anlamlı şekilde artıyor.
Türkiye'de Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri aracılığıyla 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi çekimi öneriliyor. Mobil tarama araçları kırsal bölgelere ulaşarak hizmeti yaygınlaştırıyor. Ancak uzmanlar, kadınların bir bölümünün hâlâ tarama programlarına yeterince katılmadığına dikkat çekiyor.
Sağlık profesyonelleri, kadınların herhangi bir belirti beklemeden düzenli tarama yaptırması gerektiğini vurguluyor. Meme kanserine bağlı ölüm oranlarını azaltmanın en etkili yolunun, hastalığı erken evrede yakalamaktan geçtiği ifade ediliyor. Toplumsal farkındalık çalışmaları da bu doğrultuda sürdürülüyor.