Avustralya'da bir köpeğe Mayıs 2024'te mast hücreli kanser teşhisi konuldu. Sahibi, standart tedavi protokollerinin beklenen etkiyi göstermemesi üzerine alternatif bir yaklaşım arayışına girdi. Yapay zeka modellerinden yararlanılarak köpeğin genomik verileri analiz edildi ve kişiselleştirilmiş bir mRNA aşısı geliştirildi. Bu gelişme, veteriner onkolojide yapay zeka destekli tedavi arayışlarının yeni bir örneğini oluşturdu.
Mast hücreli kanser, köpeklerde sık karşılaşılan ve bazı alt türleri hızlı ilerleyebilen bir tümör çeşididir. Teşhisin ardından uygulanan cerrahi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedavilerin bu vakada hastalığın seyrini kontrol altına almakta yetersiz kaldığı belirtildi. Bunun üzerine köpeğin sahibi olan Avustralyalı teknoloji girişimcisi, hesaplamalı yöntemlere ve yapay zeka araçlarına yöneldi.
Girişimci, farklı üretken yapay zeka araçlarını kullanarak köpekten elde edilen genetik ve tümör dokusuna ait verileri inceledi. Modeller, tümörün moleküler yapısını değerlendirerek bağışıklık sisteminin hedefleyebileceği neoantijen adaylarını sıralamada yardımcı oldu. Bu süreçte ortaya çıkan veri haritası, daha sonraki laboratuvar çalışmalarının temelini oluşturdu.
Analiz sonuçları, New South Wales Üniversitesi (UNSW) ve Garvan Enstitüsü'nden araştırmacılarla paylaşıldı. Bilim insanları, yapay zeka çıktıları doğrultusunda köpeğin tümörüne özgü bir mRNA aşısı tasarladı ve üretti. Bu aşının, bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı daha etkili bir yanıt vermesi için eğitmeyi amaçladığı ifade edildi.
mRNA teknolojisi, özellikle son yıllarda aşı geliştirme alanında önemli bir yer edindi. Kanser immünoterapisinde de tümöre özgü proteinlerin hedeflenmesi, kişiselleştirilmiş tedavi stratejileri arasında değerlendiriliyor. Bu vakada, bir evcil hayvanın bireysel genomik bilgileri üzerinden yapay zeka destekli bir aşı tasarımının hayata geçirilmesi deneysel bir adım olarak görülüyor.
Hazırlanan mRNA aşısının köpeğe uygulandığı bildirildi. Uygulama sonrasında hayvanın klinik bulguları yakından izlendi; ateş, iştah ve genel durum gibi parametrelerin kayıt altına alındığı aktarıldı. Yine de uzmanlar, tek bir hayvan üzerinde yapılan bu denemenin etkinlik ve güvenlik açısından kesin sonuçlar sağlamayacağı konusunda uyarıyor.
Bu girişim, yapay zekanın veteriner hekimlikte ve kişiselleştirilmiş tıpta kullanımına ilişkin erken bir örnek olarak değerlendiriliyor. Benzer yöntemlerin, ilerleyen dönemde insan kanser tedavileri için de veri üretebileceği öngörülüyor. Ancak yöntemin standart bir tedavi haline gelebilmesi için daha geniş kapsamlı klinik araştırmalara ve tekrarlanabilir sonuçlara ihtiyaç duyuluyor.