Yunanistan, Girit Adası'ndan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi üzerinden İsrail'e uzanması planlanan deniz altı elektrik kablosu projesini yeniden gündeme aldı. Türkiye'nin itirazları nedeniyle bir süredir askıda olan projenin yıl sonuna kadar tekrar başlatılması hedefleniyor. Bu adım, iki ülke arasında son dönemde oluşan sakin havayı enerji alanında test edecek gibi görünüyor.
Projenin teknik çerçevesine bakıldığında Girit'ten başlayıp Rum yönetimi üzerinden İsrail'e uzanacak bağlantının, Doğu Akdeniz'de üretilen doğalgaz ve yenilenebilir enerji kaynaklarının Avrupa pazarına taşınmasında alternatif bir koridor oluşturmayı amaçladığı belirtiliyor. Hattın, bölgedeki enerji arz güvenliğine katkı sağlamanın yanı sıra İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Avrupa Birliği ile entegrasyonunu güçlendirmesi bekleniyor.
Türkiye'nin itirazlarının temelinde deniz yetki alanları yer alıyor. Ankara, söz konusu güzergahın kendi kıta sahanlığı veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin hak iddia ettiği bölgelerle kesiştiğini ifade ediyor. Bu nedenle proje geçmişte diplomatik gerilimlere yol açmış ve Atina tarafından askıya alınmıştı. Yunan yetkililer ise hattın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunuyor.
İki ülke arasında son dönemde yürütülen diyalog ve yumuşama adımları, projenin yeniden masaya yatırılmasını kolaylaştırmış görünüyor. Ancak uzmanlar, enerji dosyasının ilişkilerdeki en hassas başlıklardan biri olmayı sürdürdüğüne dikkat çekiyor. Atina, projeyi canlandırarak hem bölgesel enerji haritasındaki konumunu güçlendirmeyi hem de Avrupa Birliği'nin enerji çeşitlendirme hedeflerine destek olmayı amaçlıyor.
Yunanistan'ın hedeflediği takvim oldukça iddialı. Yıl sonuna kadar projenin yeniden başlatılması için teknik hazırlıkların ve finansman görüşmelerinin hızlandırıldığı belirtiliyor. Süreçte Avrupa Birliği fonlarından yararlanılması ve özel sektör yatırımcılarının dahil edilmesi seçenekleri değerlendiriliyor. Ancak Ankara'nın tutumunun netleşmemesi, takvimin gerçekçiliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Bölgede enerji kaynakları üzerindeki rekabet yalnızca Türkiye-Yunanistan hattıyla sınırlı değil. Doğu Akdeniz'deki doğalgaz rezervlerinin Avrupa'ya taşınmasına yönelik farklı projeler arasında rekabet sürüyor. Bu bağlamda Girit-İsrail hattı, mevcut denklemleri değiştirebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Türkiye ise kendi enerji merkezi hedefleri doğrultusunda alternatif güzergahların hayata geçirilmesini savunuyor.
Projeye ilişkin resmi açıklamalar şu aşamada sınırlı. Yunan hükümeti, teknik ekiplerin saha çalışmalarını sürdürdüğünü ve diplomatik kanalların açık tutulduğunu ifade ediyor. Ankara'nın ise gelişmeleri yakından izlediği ve gerekli hukuki adımları atmaya hazır olduğu kaydediliyor. Önümüzdeki aylarda yapılacak üst düzey temasların, projenin akıbeti açısından belirleyici olması bekleniyor.