Antalya’da toplu taşıma filosuna ilişkin 2025 yılı denetim raporu, kentteki hava kalitesi açısından ciddi bir sorunu ortaya koydu. Rapora göre, Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde hizmet veren 191 halk otobüsünde, egzoz kaynaklı azot oksit salımını azaltan SCR ve AdBlue sistemlerinin devre dışı bırakıldığı belirlendi. Denetimi yapan kamu kurumu, söz konusu araçlara sefer yasağı getirilmesi yönünde görüş bildirdi.
SCR sistemleri, özellikle dizel motorlu araçlarda egzoz gazındaki zararlı bileşenleri kimyasal olarak dönüştürerek atmosfere verilen kirletici miktarını düşürüyor. AdBlue sıvısı ise bu sistemin çalışması için enjekte edilen üre bazlı çözelti olarak biliniyor. Uzmanlar, sistemin devre dışı bırakılmasının araç başına emisyon değerlerini belirgin biçimde artırdığını, bunun da özellikle yoğun trafikte ve durak bölgelerinde hava kalitesini olumsuz etkilediğini ifade ediyor.
Denetim raporunda, belediyenin konuya ilişkin yaptığı savunmanın yetersiz bulunduğu aktarıldı. Denetçiler, araçlardaki sistemlerin neden devre dışı bırakıldığına dair sunulan açıklamaların teknik ve hukuki gerekçelerden uzak olduğunu değerlendirdi. Bu nedenle, çevre mevzuatı ve toplu taşıma izinleri çerçevesinde söz konusu 191 otobüsün seferlerden men edilmesi talebi raporda yer aldı.
Antalya’nın COP31 iklim zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bir dönemde bu bulgular dikkat çekti. Kentin ulaşım kaynaklı emisyonları azaltma ve sürdürülebilir toplu taşıma hedefleri açısından, filonun önemli bir bölümünde emisyon kontrol sistemlerinin kapalı olması çelişkili bir tablo oluşturdu. Ulaşım sektörü, şehirlerde hava kirliliğinin başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Raporda ayrıca, denetim sürecinde elde edilen teknik incelemelerin, sistemleri devre dışı bırakılmış araçların normal çalışan araçlara göre çok daha yüksek azot oksit salımına yol açtığını ortaya koyduğu belirtildi. Halk sağlığı uzmanları, azot oksitlerin solunum yolu hastalıklarını tetikleyebildiğini ve özellikle çocuklar, yaşlılar ile kronik rahatsızlığı bulunanlar için risk oluşturduğunu vurguluyor.
Çevre ve ulaştırma mevzuatı, egzoz gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik donanımların çalışır durumda tutulmasını zorunlu kılıyor. Denetim raporunda, söz konusu sistemlerin devre dışı bırakılmasının yalnızca hava kirliliğini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda araç muayene ve işletme izinleri açısından da uygunsuzluk oluşturduğu ifade edildi.
Toplu taşıma hizmeti veren özel işletmecilerin ve ilgili belediye birimlerinin, denetim bulguları sonrası nasıl bir yol izleyeceği ise henüz netleşmedi. Denetim raporundaki sefer yasağı talebinin uygulanması halinde, kent içi ulaşımda önemli bir kapasite kaybı yaşanabileceği değerlendiriliyor. Ancak çevre mevzuatına uyum sağlanmadan araçların yeniden hizmete alınmaması gerektiği yönündeki görüşler ağırlık kazanıyor.