Kuzey Irak'taki bir mağarada yürütülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 75 bin yıl öncesine ait bir Neandertal bireyinin kalıntıları incelendi. Shanidar A olarak adlandırılan bu bireyin sol kürek kemiğinde 15 milimetre çapında dairesel bir delik bulundu. Araştırmacılar, söz konusu izin sivriltilmiş ahşap bir mızrağın vücuda saplanması sonucu oluşmuş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.
Delik, kemiğin dış yüzeyinden iç kısmına doğru belirgin bir biçimde ilerliyor; kenarlarında ise iyileşme belirtisi görülmüyor. Bu durum, yaralanmanın bireyin ölümüne yol açan ya da ölüm anına çok yakın bir zamanda meydana gelen bir travma olduğunu düşündürüyor. Uzmanlar, deliğin şekli ve boyutunun, dönemin avcı-toplayıcı topluluklarının kullandığı bilinen ahşap mızrak uçlarıyla uyumlu olduğunu belirtiyor.
Araştırma ekibi, bulguyu insanlık tarihinde bilinen en eski şiddet olaylarından birinin kanıtı olarak yorumluyor. Ancak bu yorumun kesinleşmediği, söz konusu hasarın bir kaza sonucu da meydana gelmiş olabileceği ifade ediliyor. Neandertaller arasındaki şiddetin boyutları uzun süredir tartışılan bir konu; bu yeni iz, tartışmaya önemli bir veri daha ekliyor.
Shanidar Mağarası, 1950'li yıllardan bu yana Neandertal kalıntıları açısından zengin bir alan olarak biliniyor. Mağarada daha önce yapılan kazılarda çok sayıda bireye ait iskeletler ve mezar kalıntıları ortaya çıkarılmıştı. Bu buluntular, Neandertallerin ölülerini gömdüğüne ve bazı ritüeller gerçekleştirdiğine dair önemli ipuçları sağlamıştı. Shanidar A bireyi ise uzun yıllardır müze koleksiyonlarında saklanıyor ve yeni tekniklerle yeniden inceleniyor.
Uzmanlar, travmanın kaynağını belirlemek için mikroskobik analizler ve deneysel arkeoloji yöntemlerine başvurdu. Ahşap mızrak uçlarıyla yapılan denemelerde, hayvan kemikleri üzerinde benzer büyüklükte deliklerin oluşabildiği gözlemlendi. Neandertallerin avcılıkta mızrak kullandığı zaten biliniyor; ancak bu bulgu, aynı tür bireyler arasında da mızrak kaynaklı yaralanmaların yaşanabildiğini gösteriyor.
Bulgu, Neandertallerin yalnızca çevresel tehlikelerle değil, kendi aralarındaki çatışmalarla da karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor. Öte yandan araştırmacılar, tek bir delikten yola çıkarak türün davranışları hakkında geniş genellemeler yapmanın erken olacağını vurguluyor. İlerleyen dönemde yapılacak ek analizlerin, izin kesin kaynağını ve olayın bağlamını daha net biçimde aydınlatması bekleniyor.
Şu ana kadar elde edilen veriler, Shanidar A bireyinin yaşadığı dönemde şiddet içeren bir olaya maruz kaldığını güçlü biçimde destekliyor. Bu keşif, insan evriminin erken dönemlerinde saldırganlık ve çatışma davranışlarının izini süren bilim insanları için yeni bir referans noktası oluşturuyor.