İstanbul Maltepe’de üç katlı bir binanın çökmesi, Antalya’daki yapı stokunun güvenliğini yeniden tartışmaya açtı. İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Akdoğan, kentte toplam 480 bin binanın yaklaşık yarısının 2000 yılından önce inşa edildiğini belirtti. Bu oran, eski yapıların deprem ve yapısal dayanıklılık açısından ciddi şekilde incelenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Akdoğan, yaptığı değerlendirmede bazı vatandaşların adeta bomba üzerinde oturduğunu ifade etti. Belediyelerin ve merkezi hükümetin bu konuda bir an önce harekete geçmesi gerektiğini vurguladı. Uyarıda, olası bir deprem ya da yapısal zayıflık durumunda can kaybı riskinin büyüyebileceğine dikkat çekildi.
Maltepe’de yaşanan çökme, 2000 yılı öncesinde inşa edilen yapıların taşıyıcı sistemlerindeki yetersizliklerin nasıl sonuçlanabileceğini gösterdi. Antalya’da da benzer yaş grubunda çok sayıda binanın bulunması, riskin yalnızca tek bir bölgeyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, bu tür olayların tekrarlanmaması için kapsamlı bir yapı envanteri çıkarılması gerektiğini dile getiriyor.
2000 yılı öncesinde yürürlükte olan yapı denetim mevzuatı ve deprem yönetmelikleri, günümüzdeki standartların gerisinde kalıyor. Türkiye’de yapı denetim sistemi daha sonra zorunlu hale gelirken, eski binaların büyük bölümü bu denetimden geçmedi. O dönemde inşa edilen binaların bir bölümünde malzeme kalitesi, projelendirme ve işçilik açısından eksiklikler bulunabiliyor. Antalya’daki yaklaşık 240 bin eski yapının bu nedenle öncelikli olarak incelenmesi gerektiği belirtiliyor.
Antalya’nın kıyı şeridindeki hızlı kentleşme geçmişi, yapı stokunun çeşitliliğini ve zemin koşullarındaki farklılıkları artırıyor. Bazı bölgelerde zemin etütlerinin ve yapısal düzensizliklerin, bina yaşından bağımsız olarak güvenliği etkileyebileceği ifade ediliyor. Bu yüzden yalnızca yapım yılına değil, binanın mevcut durumuna da odaklanılması öneriliyor.
Oda Başkanı Akdoğan, belediyelerin yetki alanlarındaki yapıları hızlı bir şekilde taramasını ve riskli binaların tespit edilmesini talep etti. Merkezi hükümetin de kentsel dönüşüm süreçlerini hızlandırması ve mali destekleri artırması gerektiği ifade edildi. Bu adımlar atılmadığı sürece can ve mal güvenliğine yönelik tehdidin devam edeceği belirtildi.
Antalya’da şu ana kadar kapsamlı bir yapı envanteri çalışması yapılıp yapılmadığına ilişkin net bir açıklama bulunmuyor. Ancak oda, mevcut verilerin bile acil bir eylem planı gerektirdiğini savunuyor. Vatandaşların oturdukları binaları kontrol ettirmeleri ve yetkililerden destek talep etmeleri, alınabilecek önlemler arasında gösteriliyor.
Öte yandan, 2000 öncesi yapıların tamamının riskli olduğu anlamına gelmediği, ancak her binanın ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Deprem mühendisliği açısından yapılacak hızlı tarama yöntemleriyle öncelikli binaların belirlenebileceği ifade ediliyor. Antalya genelinde bu tür çalışmaların yaygınlaştırılması, olası kayıpların önüne geçmek için kritik görülüyor.