Mali Suçları Araştırma Kurulu'nun yürüttüğü incelemeler, yurt dışı kaynaklı fonların Türkiye'de faaliyet gösteren bazı derneklere aktarıldığını ortaya koydu. 2021-2026 dönemini kapsayan incelemelerde, ABD ve Fransa büyükelçilikleri ile ILGA Europe'un da aralarında bulunduğu 37 farklı kaynaktan toplamda 209 ayrı transfer yapıldığı belirlendi. Aktarılan fonların milyonlarca dolar seviyesinde olduğu ifade ediliyor.
MASAK'ın mali istihbarat birimleri, derneklerin banka hesaplarına gelen yurt dışı kaynaklı havaleleri mercek altına aldı. Transferlerin kimler tarafından, hangi tarihlerde ve hangi gerekçelerle yapıldığına dair kayıtlar incelendi. Bu kapsamda, fonların derneklerin yasal amaçları dışında kullanılıp kullanılmadığı da araştırılıyor.
Tespit edilen fon kaynakları arasında devlet büyükelçiliklerinin yanı sıra uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çeşitli yabancı vakıflar yer alıyor. Bu kurumların, Türkiye'deki derneklerle proje, insani yardım veya kültürel faaliyet gibi başlıklar altında mali ilişki kurduğu belirtiliyor. Ancak bazı transferlerin, derneklerin beyan ettiği amaçlarla örtüşmediği yönünde bulgulara rastlandığı iddia ediliyor.
Türkiye'de derneklerin yurt dışından fon alması, Dernekler Kanunu ve ilgili mali mevzuat çerçevesinde belirli bildirim yükümlülüklerine tabi. MASAK, bu tür fon akışlarını kara para aklama ve terörün finansmanı riskleri açısından da değerlendiriyor. Uzmanlar, yurt dışı kaynaklı fonların izinsiz siyasi faaliyet veya etki amaçlı kullanılabileceği uyarısında bulunuyor.
Konuya ilişkin resmi bir yazılı açıklama yapılmamakla birlikte, mali denetim birimlerinin benzer incelemelerinde tespit edilen aykırılıkların ilgili savcılıklara bildirildiği biliniyor. Bazı hukukçular, derneklere yönelik yurt dışı fon trafiğinin şeffaflık ilkesi çerçevesinde düzenli raporlanması gerektiğini belirtiyor. Bu tür incelemelerin, sivil toplumun finansman kaynaklarını netleştirmeye katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Son dönemde bazı derneklere yönelik mali denetimlerin derinleştirildiği ve ilgili kurumlarla bilgi paylaşımının artırıldığı öğrenildi. İnceleme kapsamında elde edilen verilerin, yurt dışı fon akışının boyutunu ve olası hukuki sonuçlarını netleştirmek için kullanılacağı belirtiliyor. MASAK'ın bu alandaki çalışmalarının önümüzdeki dönemde de süreceği kaydediliyor.